6 ข้อห้ามก่อนนวด ใครบ้างที่ควรงดหรือปรึกษาแพทย์ก่อน?

การนวดเป็นวิธีผ่อนคลายกล้ามเนื้อและลดความตึงเครียดที่หลายคนนิยม แต่ไม่ได้หมายความว่าการนวดทุกประเภทจะเหมาะกับทุกคนในทุกสถานการณ์ โดยเฉพาะการนวดที่ใช้แรงกดมาก การยืดตัว หรือการกดลงบนบริเวณที่กำลังบาดเจ็บ

โดยทั่วไป การนวดโดยผู้ให้บริการที่ผ่านการฝึกอบรมมีความเสี่ยงค่อนข้างต่ำ อย่างไรก็ตาม มีรายงานผลข้างเคียงรุนแรงที่พบได้น้อย เช่น การบาดเจ็บของเส้นประสาท กระดูกหัก หรือภาวะแทรกซ้อนที่เกี่ยวข้องกับลิ่มเลือด โดยมักสัมพันธ์กับการนวดรุนแรงหรือผู้รับบริการที่มีความเสี่ยงอยู่ก่อนแล้ว

ดังนั้น ก่อนจองคิวนวด ควรตรวจสอบสุขภาพของตนเองและแจ้งข้อมูลที่จำเป็นให้นักบำบัดทราบเสมอ บทความนี้รวบรวม 6 ข้อห้ามก่อนนวด พร้อมอธิบายว่ากรณีใดควรงดนวด กรณีใดควรปรึกษาแพทย์ และมีอาการแบบไหนที่ต้องหยุดนวดทันที

หมายเหตุ: เนื้อหานี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช้แทนการวินิจฉัยหรือคำแนะนำจากแพทย์ ผู้ที่มีโรคประจำตัว อาการผิดปกติ หรือเพิ่งเข้ารับการรักษาควรสอบถามแพทย์ก่อนรับบริการ

ข้อห้ามก่อนนวดแบ่งออกเป็นกี่ประเภท?

เพื่อให้ตัดสินใจได้ง่าย ข้อควรระวังก่อนนวดสามารถแบ่งเป็น 2 กลุ่มหลัก ได้แก่

1. กรณีที่ควรงดนวดในขณะนั้น

หมายถึงภาวะที่ยังไม่ควรรับการนวดจนกว่าอาการจะดีขึ้น ได้รับการตรวจ หรือได้รับอนุญาตจากบุคลากรทางการแพทย์ เพราะการกด การคลึง หรือการยืดอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อการบาดเจ็บหรือทำให้อาการรุนแรงขึ้น

2. กรณีที่ควรปรึกษาแพทย์ก่อนนวด

ไม่ได้หมายความว่าจะนวดไม่ได้เสมอไป แต่ต้องประเมินเป็นรายบุคคล บางคนอาจรับการนวดเบา ๆ ได้ ขณะที่บางคนต้องหลีกเลี่ยงบางตำแหน่ง ลดแรงกด หรือเลือกนักบำบัดที่มีประสบการณ์กับภาวะนั้นโดยเฉพาะ

สรุป 6 ข้อห้ามก่อนนวด

1. มีไข้ การติดเชื้อ หรือกำลังเจ็บป่วยเฉียบพลัน

หากมีไข้ หนาวสั่น อ่อนเพลียมาก ไอรุนแรง อาเจียน ท้องเสีย หรือสงสัยว่ากำลังติดเชื้อ ควรเลื่อนการนวดออกไปก่อน ไม่ควรพยายามนวดเพื่อ “ขับไข้” หรือหวังให้อาการหายเร็วขึ้น

การมีไข้และการติดเชื้ออาจเป็นสัญญาณว่าร่างกายกำลังต่อสู้กับความเจ็บป่วย การเดินทางออกไปรับบริการยังอาจทำให้ร่างกายเหนื่อยมากขึ้นและเพิ่มโอกาสแพร่เชื้อไปยังนักบำบัดหรือบุคคลอื่น

สำหรับการนวดบางประเภท เช่น การนวดระบายน้ำเหลือง แหล่งข้อมูลทางการแพทย์แนะนำให้หลีกเลี่ยงในผู้ที่มีไข้ การติดเชื้อ หรือผิวหนังอักเสบติดเชื้อ

ควรทำอย่างไร

• เลื่อนนัดจนไม่มีไข้และอาการเฉียบพลันดีขึ้น
• หากมีไข้สูง หายใจลำบาก ซึม หรืออาการแย่ลง ควรพบแพทย์
• ไม่ควรปกปิดอาการเพื่อเข้ารับบริการตามนัดเดิม

2. สงสัยว่ามีลิ่มเลือดหรือหลอดเลือดดำอุดตัน

ผู้ที่ได้รับการวินิจฉัยว่ามีลิ่มเลือด ภาวะหลอดเลือดดำส่วนลึกอุดตัน หรือกำลังสงสัยว่ามีภาวะดังกล่าว ไม่ควรนวดบริเวณที่มีอาการและไม่ควรรับการนวดโดยยังไม่ได้รับคำแนะนำจากแพทย์

อาการที่ควรระวัง เช่น

• ขาข้างหนึ่งบวมผิดปกติ
• ปวดหรือตึงบริเวณน่องโดยไม่ทราบสาเหตุ
• ผิวบริเวณนั้นอุ่นหรือเปลี่ยนสี
• มีอาการบวมเกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว
• เจ็บหน้าอก หายใจไม่อิ่ม หรือหัวใจเต้นเร็วร่วมด้วย

การนวดไม่ใช่วิธีตรวจหรือรักษาลิ่มเลือด และไม่ควรทดลองกด คลึง หรือรีดบริเวณที่สงสัยว่ามีปัญหา NCCIH ระบุว่ามีรายงานภาวะแทรกซ้อนรุนแรงจากการนวดซึ่งเกี่ยวข้องกับลิ่มเลือด แม้จะพบได้ไม่บ่อยก็ตาม

ควรทำอย่างไร

หากขาบวมและปวดเพียงข้างเดียว หรือมีอาการเจ็บหน้าอกและหายใจลำบากร่วมด้วย ควรหยุดกิจกรรมและรับการประเมินทางการแพทย์ ไม่ควรจองนวดเพื่อแก้ปวดด้วยตนเอง

3. มีกระดูกหัก บาดเจ็บเฉียบพลัน แผลเปิด หรือผิวหนังติดเชื้อ

ไม่ควรนวดลงบนบริเวณที่มีกระดูกหัก ข้อเคลื่อน กล้ามเนื้อฉีกขาดใหม่ ๆ บาดแผล แผลไหม้ ผิวหนังอักเสบติดเชื้อ หรือบริเวณที่ยังบวมแดงและเจ็บมาก

แม้บางอาการจะดูเหมือนกล้ามเนื้อตึง แต่หากเพิ่งเกิดจากอุบัติเหตุ ล้ม กระแทก หรือออกกำลังกายแล้วปวดรุนแรง ควรได้รับการตรวจให้แน่ใจก่อนว่ามีกระดูก เส้นเอ็น หรือเนื้อเยื่อเสียหายหรือไม่

ผู้ที่มีกระดูกหักหรือมีความผิดปกติของกระดูกอาจต้องหลีกเลี่ยงการนวดลึกและปรับรูปแบบการนวดให้เหมาะสม

บริเวณที่ควรหลีกเลี่ยง

• แผลเปิดหรือแผลที่ยังมีเลือดและของเหลวซึม
• ผื่นที่ยังไม่ทราบสาเหตุ
• บริเวณที่แดง ร้อน บวม หรือสงสัยติดเชื้อ
• กระดูกที่เพิ่งหักหรือยังไม่เชื่อมดี
• บริเวณที่เพิ่งได้รับการเย็บแผล
• จุดที่มีรอยช้ำรุนแรงหรือกดแล้วเจ็บมากผิดปกติ

4. มีอาการฉุกเฉินหรืออาการผิดปกติรุนแรงโดยไม่ทราบสาเหตุ

การนวดไม่ควรนำมาใช้แทนการตรวจรักษา เมื่อมีอาการผิดปกติรุนแรงหรือเกิดขึ้นอย่างฉับพลัน เช่น

• เจ็บหรือแน่นหน้าอก
• หายใจไม่สะดวก
• หน้ามืดหรือหมดสติ
• แขนขาอ่อนแรงหรือชาฉับพลัน
• พูดไม่ชัดหรือใบหน้าเบี้ยว
• ปวดศีรษะรุนแรงอย่างที่ไม่เคยเป็น
• ปวดท้องรุนแรง
• ปวดหลังหลังจากอุบัติเหตุ
• ควบคุมการขับถ่ายไม่ได้ร่วมกับอาการชาและอ่อนแรง

ไม่ควรพยายามนวด กดจุด หรือดัดร่างกายเพื่อดูว่าอาการจะดีขึ้นหรือไม่ เพราะอาการเหล่านี้อาจไม่ได้เกิดจากกล้ามเนื้อ และอาจต้องได้รับการตรวจอย่างเร่งด่วน

5. เพิ่งผ่าตัด ทำหัตถการ หรือมีแผลที่ยังไม่หายดี

หลังผ่าตัด ร่างกายต้องใช้เวลาในการฟื้นตัว เนื้อเยื่อ แผลผ่าตัด หลอดเลือด และโครงสร้างภายในอาจยังไม่แข็งแรงเพียงพอ การนวดเร็วเกินไปหรือใช้แรงกดผิดตำแหน่งอาจทำให้เจ็บ บวม ระคายเคือง หรือกระทบต่อกระบวนการฟื้นตัว

ไม่ควรนวดบริเวณแผลผ่าตัดจนกว่าแพทย์หรือบุคลากรที่ดูแลจะอนุญาต การนวดแผลเป็นบางรูปแบบอาจมีประโยชน์ในบางระยะ แต่ต้องเริ่มเมื่อแผลปิดสนิทและได้รับคำแนะนำที่เหมาะสม ไม่ใช่นวดทันทีหลังผ่าตัด

ควรแจ้งนักบำบัดหากเพิ่งผ่านการรักษา เช่น

• การผ่าตัด
• การฉีดยาหรือทำหัตถการ
• การทำเลเซอร์หรือรักษาผิวหนัง
• การจัดกระดูกหรือรักษาข้อต่อ
• การถอนฟันหรือผ่าตัดช่องปาก
• การรักษามะเร็งด้วยเคมีบำบัดหรือรังสีรักษา

ผู้ที่อยู่ระหว่างการรักษามะเร็งอาจต้องปรับแรงกด หลีกเลี่ยงบางตำแหน่ง หรือเลือกการนวดที่อ่อนโยนกว่า โดยควรปรึกษาทีมรักษาก่อน

6. มีภาวะกระดูกเปราะ เลือดออกง่าย หรือใช้ยาที่เพิ่มความเสี่ยง

ผู้ที่มีภาวะกระดูกพรุนรุนแรง กระดูกเปราะ เกล็ดเลือดต่ำ เลือดออกง่าย หรือใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ไม่ควรรับการนวดหนักโดยไม่แจ้งข้อมูลสุขภาพก่อน

แรงกดที่มากเกินไปอาจทำให้เกิดรอยช้ำ บาดเจ็บ หรือเพิ่มความเสี่ยงต่อกระดูกหักในผู้ที่มีความเปราะบาง NCCIH ระบุว่ารายงานผลข้างเคียงรุนแรงบางกรณีเกี่ยวข้องกับการนวดแบบใช้แรงมากและผู้รับบริการที่มีความเสี่ยงต่อการบาดเจ็บ

ควรแจ้งนักบำบัดหาก

• รับประทานยาต้านการแข็งตัวของเลือด
• มีรอยช้ำง่ายหรือเลือดออกง่าย
• มีกระดูกพรุนหรือเคยกระดูกหักจากแรงกระแทกเล็กน้อย
• มีอาการชาหรือการรับความรู้สึกลดลง
• เป็นผู้สูงอายุที่มีปัญหาเกี่ยวกับกระดูกและข้อต่อ
• เคยได้รับคำแนะนำจากแพทย์ให้หลีกเลี่ยงแรงกดหรือการดัดตัว

ใครบ้างที่ควรปรึกษาแพทย์ก่อนนวด?

ภาวะต่อไปนี้ไม่จำเป็นต้องเป็นข้อห้ามเด็ดขาดทุกกรณี แต่ควรสอบถามแพทย์หรือผู้ดูแลก่อน โดยเฉพาะเมื่อต้องการนวดแผนไทย นวดกล้ามเนื้อชั้นลึก หรือการนวดที่มีการยืดและใช้แรงกดสูง

ผู้ที่กำลังตั้งครรภ์

ผู้ตั้งครรภ์ควรแจ้งอายุครรภ์ ภาวะแทรกซ้อน และคำแนะนำจากแพทย์ก่อนรับบริการ ควรเลือกผู้ให้บริการที่มีความรู้เรื่องการนวดสำหรับหญิงตั้งครรภ์ และหลีกเลี่ยงท่าหรือแรงกดที่ไม่เหมาะสม

ผู้ที่เป็นโรคหัวใจหรือมีปัญหาการไหลเวียนเลือด

ผู้ที่มีโรคหัวใจ อาการบวมจากโรคหัวใจ ความดันโลหิตที่ควบคุมไม่ได้ หรือปัญหาการไหลเวียนเลือด ควรได้รับคำแนะนำก่อนเลือกประเภทการนวด การนวดบางชนิดอาจไม่เหมาะกับผู้ที่มีปัญหาหัวใจหรือการไหลเวียน

ผู้ที่เป็นมะเร็งหรืออยู่ระหว่างการรักษา

การนวดอาจต้องปรับตำแหน่งและระดับแรง โดยหลีกเลี่ยงก้อน แผล บริเวณฉายรังสี ตำแหน่งอุปกรณ์ทางการแพทย์ และกระดูกที่มีความเสี่ยง การนวดลึกอาจไม่เหมาะกับผู้ป่วยบางราย

ผู้ที่เป็นเบาหวานหรือมีอาการชา

หากมีปลายประสาทเสื่อม การรับความรู้สึกอาจลดลง ทำให้ประเมินแรงกด ความร้อน หรือความเจ็บได้ไม่แม่นยำ จึงควรแจ้งนักบำบัดและหลีกเลี่ยงแรงกดมากเกินไป

ผู้ที่มีเส้นเลือดขอดหรือขาบวมเรื้อรัง

ไม่ควรกดลึกลงบนเส้นเลือดที่โป่ง บวม เจ็บ หรืออักเสบ หากอาการบวมเกิดขึ้นข้างเดียวอย่างกะทันหัน ควรได้รับการตรวจเพื่อแยกภาวะลิ่มเลือดก่อน

ผู้ที่มีโรคไตหรือภาวะบวมน้ำ

ภาวะบวมอาจมีสาเหตุจากโรคระบบต่าง ๆ ไม่ควรสรุปว่าเป็นเพียงการไหลเวียนไม่ดีหรือใช้การนวดระบายน้ำเหลืองด้วยตนเอง ผู้ที่มีไตวายหรือโรคหัวใจบางชนิดอาจไม่เหมาะกับการนวดระบายน้ำเหลือง

สัญญาณที่ควรหยุดนวดทันที

ระหว่างนวด ผู้รับบริการควรบอกนักบำบัดทันทีเมื่อรู้สึกไม่สบาย ไม่จำเป็นต้องทนเพราะคิดว่า “ยิ่งเจ็บยิ่งได้ผล”

ควรหยุดการนวดเมื่อเกิดอาการต่อไปนี้

• เจ็บแปลบหรือปวดรุนแรงขึ้นอย่างชัดเจน
• ชาหรือรู้สึกเหมือนไฟฟ้าช็อตลงแขนหรือขา
• กล้ามเนื้ออ่อนแรงหรือขยับแขนขาได้ไม่เหมือนเดิม
• เวียนศีรษะ หน้ามืด คลื่นไส้ หรือจะเป็นลม
• หายใจไม่สะดวกหรือแน่นหน้าอก
• ใจสั่นผิดปกติ
• ปวดศีรษะรุนแรง
• ผิวหนังคัน แสบ บวม หรือมีผื่นหลังใช้น้ำมัน
• รู้สึกอึดอัดกับท่านอนหรือแรงกด
• รู้สึกไม่ปลอดภัยหรือไม่สบายใจกับการสัมผัส

ผู้รับบริการมีสิทธิ์ขอให้ลดแรง เปลี่ยนท่า หลีกเลี่ยงบางบริเวณ หรือหยุดบริการได้ทุกเมื่อ

ก่อนนวดควรแจ้งข้อมูลอะไรแก่นักบำบัด?

ข้อมูลที่ครบถ้วนช่วยให้นักบำบัดเลือกรูปแบบ แรงกด และตำแหน่งที่เหมาะสมมากขึ้น ก่อนเริ่มบริการควรแจ้งอย่างน้อยดังนี้

โรคประจำตัว

เช่น โรคหัวใจ ความดันโลหิตสูงหรือต่ำ เบาหวาน โรคไต โรคกระดูกพรุน โรคข้อ โรคผิวหนัง หรือโรคเกี่ยวกับหลอดเลือด

ยาที่กำลังใช้อยู่

โดยเฉพาะยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยาที่ทำให้เลือดออกง่าย ยาที่มีผลต่อความรู้สึกตัว หรือยาที่เกี่ยวข้องกับโรคประจำตัวสำคัญ

การบาดเจ็บและการรักษาล่าสุด

แจ้งว่ามีอุบัติเหตุ กระดูกหัก ข้อเคลื่อน ผ่าตัด ฉีดยา ทำหัตถการ หรือเข้ารับกายภาพบำบัดเมื่อใด

ตำแหน่งที่ปวด ชา หรือไม่ต้องการให้สัมผัส

ควรระบุให้ชัดเจนว่าปวดบริเวณใด เริ่มปวดเมื่อใด มีอาการร้าว ชา หรืออ่อนแรงร่วมด้วยหรือไม่ รวมถึงบริเวณที่ไม่อนุญาตให้นวด

การตั้งครรภ์หรือความเป็นไปได้ที่จะตั้งครรภ์

ควรแจ้งอายุครรภ์ ภาวะแทรกซ้อน และข้อแนะนำจากแพทย์ เพื่อให้นักบำบัดปรับท่าและหลีกเลี่ยงเทคนิคที่ไม่เหมาะสม

ประวัติแพ้น้ำมันหรือผลิตภัณฑ์

ผู้ที่มีผิวแพ้ง่ายควรแจ้งประวัติแพ้น้ำมันหอมระเหย น้ำมันนวด สมุนไพร หรือผลิตภัณฑ์ทาผิว และควรทดสอบผลิตภัณฑ์บนผิวบริเวณเล็ก ๆ ก่อน

ควรเลือกการนวดแบบใดเมื่อมีข้อจำกัดด้านสุขภาพ?

ผู้ที่ได้รับอนุญาตจากแพทย์ให้รับการนวดได้ อาจต้องปรับบริการให้เหมาะกับสภาพร่างกาย เช่น

การเลือกรูปแบบที่อ่อนโยนกว่าไม่ได้หมายความว่าจะเหมาะสมเสมอไป ผู้รับบริการยังคงต้องได้รับการประเมินตามภาวะสุขภาพของตนเอง

วิธีเตรียมตัวก่อนนวดอย่างปลอดภัย

ก่อนถึงเวลานัด ควรปฏิบัติดังนี้

1. ประเมินว่ามีไข้ อาการติดเชื้อ หรืออาการผิดปกติใหม่หรือไม่
2. ไม่ดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ก่อนรับบริการ
3. หลีกเลี่ยงการรับประทานอาหารมื้อใหญ่อิ่มจัดก่อนนวด
4. เตรียมรายชื่อยาและข้อมูลสุขภาพที่จำเป็น
5. แจ้งแรงกดที่ต้องการและบริเวณที่ควรหลีกเลี่ยง
6. เลือกนักบำบัดที่ผ่านการฝึกอบรมและสามารถซักประวัติก่อนนวด
7. ไม่ฝืนรับบริการเมื่อร่างกายรู้สึกผิดปกติ

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับข้อห้ามก่อนนวด

สรุปข้อห้ามก่อนนวด

การนวดอาจช่วยให้ร่างกายผ่อนคลาย แต่ความปลอดภัยต้องมาก่อนเสมอ ผู้ที่มีไข้ การติดเชื้อ สงสัยลิ่มเลือด มีกระดูกหัก แผลเปิด อาการผิดปกติรุนแรง หรือเพิ่งผ่าตัด ควรเลื่อนการนวดและรับคำแนะนำที่เหมาะสมก่อน

ส่วนผู้ที่มีโรคประจำตัว ตั้งครรภ์ อยู่ระหว่างการรักษามะเร็ง ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด มีกระดูกเปราะ หรือมีปัญหาเกี่ยวกับหัวใจ ไต และการไหลเวียนเลือด ควรปรึกษาแพทย์และแจ้งนักบำบัดอย่างตรงไปตรงมา

ก่อนเริ่มบริการ อย่าลืมบอกตำแหน่งที่ปวด ประวัติการบาดเจ็บ ยาที่ใช้ อาการแพ้ และบริเวณที่ไม่ต้องการให้สัมผัส หากระหว่างนวดเกิดอาการเจ็บผิดปกติ ชา หน้ามืด แน่นหน้าอก หรือหายใจไม่สะดวก ควรหยุดบริการทันที

สำหรับผู้ที่ไม่มีข้อห้ามและต้องการผ่อนคลาย สามารถศึกษาประเภทบริการที่เหมาะกับตนเองได้จากหน้า บริการนวดของ Victoria Bangkok หรืออ่านขั้นตอนการเตรียมตัวและ วิธีจองบริการนวดนอกสถานที่ ก่อนนัดหมาย

แหล่งอ้างอิง

• Cambridge University Hospitals: Scar Massage Information
  https://www.cuh.nhs.uk/patient-information/scar-massage-information/
• National Center for Complementary and Integrative Health: Massage Therapy – What You Need to Know
  https://www.nccih.nih.gov/health/massage-therapy-what-you-need-to-know
• National Center for Complementary and Integrative Health: Things to Know About Massage Therapy
  https://www.nccih.nih.gov/health/tips/things-to-know-about-massage-therapy-for-health-purposes
• Cancer Research UK: Massage Therapy
  https://www.cancerresearchuk.org/about-cancer/treatment/complementary-alternative-therapies/individual-therapies/massage
• Cleveland Clinic: Lymphatic Drainage Massage
  https://my.clevelandclinic.org/health/treatments/21768-lymphatic-drainage-massage

• https://kaizenhealthgroup.com/dos-donts-before-after-massage-session/
• https://www.pampermefromheadtotoe.com/2023/04/29/things-to-avoid-when-giving-and-providing-massage/

ติดต่อ Victoria Bangkok

บริการนวดนอกสถานที่ในกรุงเทพฯ ดูแลโดยทีมหมอนวดมืออาชีพ พร้อมให้คุณผ่อนคลายอย่างเป็นส่วนตัว สะดวก และปลอดภัย

• Phone: 093-093-4663
• WhatsApp: Victoria Bangkok
• LINE Official Account: Victoria Bangkok
• Website: www.victoriabangkok.com
• Maps: The Victoria Outcall Bangkok

📌 แนะนำให้จองล่วงหน้า เพื่อให้เราเตรียมหมอนวดที่เหมาะกับคุณที่สุด