นวดแผนไทยคืออะไร? เทคนิค ขั้นตอน ประโยชน์ และข้อควรระวัง

นวดแผนไทย หรือ Thai Massage / Nuad Thai เป็นรูปแบบการดูแลร่างกายแบบดั้งเดิมของไทยที่ผสมผสานการกด การคลึง การเคลื่อนไหวข้อต่อ และการช่วยยืดร่างกายเข้าด้วยกัน โดยทั่วไปผู้รับบริการจะสวมเสื้อผ้าที่หลวมและนอนบนเบาะหรือพื้นที่รองรับที่มั่นคง จึงมักไม่จำเป็นต้องใช้น้ำมัน

จุดเด่นของนวดแผนไทยคือไม่ได้เน้นเฉพาะกล้ามเนื้อจุดเดียว แต่มักดูแลหลายส่วนอย่างต่อเนื่อง ตั้งแต่เท้า ขา สะโพก หลัง แขน ไปจนถึงคอ บ่า และไหล่ อย่างไรก็ตาม เทคนิค ลำดับ ระดับแรง และท่ายืดควรปรับตามสภาพร่างกาย ประสบการณ์ และข้อจำกัดของผู้รับบริการแต่ละคน

ผู้ที่ต้องการดูรายละเอียดการจองโดยตรง สามารถอ่านหน้า บริการนวดแผนไทย ซึ่งแยกจากบทความความรู้นี้และเน้นข้อมูลบริการ ระยะเวลา และการติดต่อ

สำหรับผู้ที่กำลังตัดสินใจว่าจะเลือกนวดแบบใด สามารถสรุปลักษณะของนวดแผนไทยได้ดังนี้ และหากต้องการเปรียบเทียบกับรูปแบบอื่น สามารถดูภาพรวมจากบทความ ประเภทการนวดยอดนิยมในกรุงเทพฯ

• ใช้การกดร่วมกับการเคลื่อนไหวและท่ายืด
• โดยทั่วไปนวดผ่านเสื้อผ้า
• มักไม่ใช้น้ำมัน
• ปรับระดับแรงและลดท่ายืดได้
• เหมาะกับผู้ที่รู้สึกตัวแข็งหรือตึงจากการอยู่ในท่าเดิมนาน
• ไม่จำเป็นต้องเจ็บจึงจะได้รับประโยชน์
• ไม่ควรใช้แทนการตรวจหรือรักษาเมื่อมีอาการผิดปกติ

นวดแผนไทยคืออะไร และมีความสำคัญอย่างไร?

นวดไทยเป็นองค์ความรู้ที่ได้รับการถ่ายทอดผ่านครอบครัว ชุมชน วัด สถานศึกษา และระบบการแพทย์แผนไทยมาเป็นเวลานาน ความรู้ดังกล่าวไม่ได้มีเพียงการจดจำจุดกด แต่ยังครอบคลุมการจัดท่า การควบคุมแรง การสังเกตอาการ จริยธรรม และความปลอดภัยของผู้รับบริการ

ในปี 2019 UNESCO ขึ้นทะเบียน “Nuad Thai, traditional Thai massage” ในบัญชีตัวแทนมรดกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของมนุษยชาติ โดยอธิบายว่านวดไทยเป็นส่วนหนึ่งของศิลปะ วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมการดูแลสุขภาพแบบดั้งเดิมของไทย

องค์การอนามัยโลกยังได้จัดทำเกณฑ์อ้างอิงสำหรับการฝึกอบรม Nuad Thai ซึ่งกล่าวถึงพื้นฐานความรู้ หลักสูตร คุณสมบัติของผู้เรียน ข้อห้าม และประเด็นด้านความปลอดภัย สะท้อนให้เห็นว่านวดไทยเป็นทักษะที่ควรผ่านการเรียนรู้และฝึกปฏิบัติอย่างเป็นระบบ

นวดแผนไทยกับนวดเพื่อสุขภาพเหมือนกันหรือไม่?

คำว่า “นวดแผนไทย” และ “นวดเพื่อสุขภาพ” มักถูกใช้ร่วมกัน แต่ไม่ได้มีความหมายเหมือนกันทั้งหมด ผู้ที่ต้องการเข้าใจขอบเขตบริการ มาตรฐาน และความปลอดภัยโดยรวม สามารถอ่านเพิ่มเติมได้จากบทความ นวดเพื่อสุขภาพคืออะไร

นวดแผนไทยหมายถึงรูปแบบหรือศาสตร์การนวด ส่วนคำว่านวดเพื่อสุขภาพกล่าวถึงเป้าหมายและขอบเขตของบริการ ซึ่งเน้นความผ่อนคลาย การดูแลความเมื่อยล้าทั่วไป และการส่งเสริมความสบาย โดยไม่ควรวินิจฉัยหรือรับประกันการรักษาโรค

กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือกแยกการนวดเพื่อผ่อนคลายหรือนวดเพื่อสุขภาพออกจากการนวดเพื่อการรักษา เนื่องจากหลักสูตร ความรู้ และขอบเขตการปฏิบัติมีความแตกต่างกัน

ดังนั้น ร้านนวดเพื่อสุขภาพไม่ควรวินิจฉัยโรค รับประกันว่านวดแล้วอาการจะหาย หรือแนะนำให้ผู้รับบริการหยุดยา หากมีอาการเจ็บป่วย บาดเจ็บ หรืออาการผิดปกติ ควรรับการประเมินจากบุคลากรทางการแพทย์ที่เหมาะสมก่อน ส่วนผู้ที่กำลังเปรียบเทียบผู้ให้บริการสามารถดูเกณฑ์จากบทความ วิธีเลือกร้านนวดไทยให้ได้มาตรฐาน

นวดแผนไทยใช้เทคนิคอะไรบ้าง?

นวดแผนไทยไม่ได้ประกอบด้วยเทคนิคเดียว นักบำบัดอาจเลือกใช้หลายเทคนิคร่วมกันและปรับให้เหมาะกับผู้รับบริการ

1. การกดด้วยฝ่ามือ

เป็นการใช้น้ำหนักผ่านฝ่ามือกดลงบนกล้ามเนื้อในจังหวะที่สม่ำเสมอ มักใช้กับบริเวณกว้าง เช่น

• หลัง
• ต้นขา
• สะโพก
• น่อง
• หัวไหล่

ฝ่ามือช่วยกระจายแรงได้กว้างกว่าปลายนิ้ว จึงอาจใช้เพื่อเตรียมกล้ามเนื้อก่อนเพิ่มแรงเฉพาะบริเวณ

2. การกดด้วยนิ้วหัวแม่มือ

ใช้ในบริเวณที่ต้องการความแม่นยำมากขึ้น เช่น กล้ามเนื้อรอบบ่า สะบัก แขน หรือขา

แรงกดควรค่อยเป็นค่อยไป ไม่ควรกดลงบนกระดูก ข้อต่อ บริเวณบาดเจ็บ เส้นเลือดขอดที่บวมเจ็บ หรือจุดที่ทำให้เกิดอาการชา ปวดร้าว หรือเจ็บแปลบ

3. การคลึงและบีบกล้ามเนื้อ

นักบำบัดอาจใช้การคลึง บีบ หรือยกกล้ามเนื้ออย่างนุ่มนวล เพื่อเตรียมบริเวณก่อนการกดหรือการยืด โดยอาจใช้กับน่อง ต้นขา แขน บ่า และกล้ามเนื้อรอบสะบัก

4. การใช้ท่อนแขนหรือศอก

บางโปรแกรมอาจใช้ท่อนแขนหรือศอกกับกล้ามเนื้อที่มีพื้นที่กว้าง แต่ควรดำเนินการโดยผู้ผ่านการฝึกและสามารถควบคุมน้ำหนักได้

การใช้ศอกไม่ได้หมายความว่าต้องใช้แรงหนักเสมอไป ผู้รับบริการควรแจ้งทันทีเมื่อรู้สึกแรงเกินไป

5. การเคลื่อนไหวและช่วยยืดร่างกาย

การช่วยยืดเป็นลักษณะเด่นของนวดแผนไทย นักบำบัดอาจช่วยเคลื่อนไหวบริเวณต่าง ๆ เช่น

• ข้อเท้า
• เข่า
• สะโพก
• หลัง
• หัวไหล่
• แขน
• ข้อมือ

ท่ายืดควรอยู่ในระดับที่รู้สึกตึงแต่ยังหายใจและผ่อนคลายได้ ไม่ควรดึง ดัน หรือบิดจนเกิดความเจ็บผิดปกติ

6. การเปลี่ยนและจัดท่าร่างกาย

ระหว่างโปรแกรม ผู้รับบริการอาจเปลี่ยนระหว่างท่านอนหงาย นอนตะแคง นอนคว่ำ หรือนั่ง

จำนวนท่าและช่วงการเคลื่อนไหวขึ้นอยู่กับระยะเวลา เป้าหมาย อายุ ความยืดหยุ่น และข้อจำกัดของแต่ละคน ผู้ที่ตั้งครรภ์ เวียนศีรษะ มีอาการบาดเจ็บ หรือไม่สามารถนอนบางท่าได้ควรแจ้งล่วงหน้า

ขั้นตอนการนวดแผนไทยโดยทั่วไป

ขั้นตอนจริงอาจแตกต่างกันตามผู้ให้บริการ แต่บริการที่มีมาตรฐานควรมีการสอบถามข้อมูล อธิบายขั้นตอน ปรับแรง และเปิดโอกาสให้ผู้รับบริการสื่อสารได้ตลอดเวลา

ขั้นตอนที่ 1: สอบถามสุขภาพและความต้องการ

ก่อนเริ่มควรสอบถามอย่างน้อยว่า

• รู้สึกปวดหรือตึงบริเวณใด?
• มีอาการมานานเท่าไร?
• มีอุบัติเหตุหรือการบาดเจ็บหรือไม่?
• เพิ่งผ่าตัดหรือไม่?
• มีโรคประจำตัวหรือไม่?
• ตั้งครรภ์หรือไม่?
• ใช้ยาที่มีผลต่อการแข็งตัวของเลือดหรือไม่?
• แพ้ผลิตภัณฑ์ ยาหม่อง หรือน้ำมันหรือไม่?
• ต้องการแรงระดับใด?
• มีบริเวณใดที่ไม่ต้องการให้นวด?
• เคยนวดแผนไทยมาก่อนหรือไม่?

ข้อมูลเหล่านี้ช่วยให้นักบำบัดปรับหรืองดเทคนิคที่อาจไม่เหมาะสม

ขั้นตอนที่ 2: เตรียมเสื้อผ้าที่เคลื่อนไหวสะดวก

นวดแผนไทยโดยทั่วไปทำผ่านเสื้อผ้า จึงควรสวมเสื้อที่ไม่รัดและกางเกงเนื้อนุ่มที่สามารถงอเข่าและสะโพกได้

ควรถอดเข็มขัด นาฬิกา สร้อย หรือเครื่องประดับที่อาจกดทับร่างกาย หากผู้ให้บริการมีชุดนวดให้ ควรเปลี่ยนเป็นชุดที่สะอาดและมีขนาดเหมาะสม

ขั้นตอนที่ 3: เริ่มด้วยแรงกว้างและค่อย ๆ เพิ่ม

นักบำบัดอาจเริ่มจากเท้า ขา หรือหลังตามลำดับของโปรแกรม โดยใช้แรงกว้างและค่อย ๆ ปรับตามการตอบสนองของร่างกาย

ไม่ควรเริ่มด้วยแรงสูงสุดทันที โดยเฉพาะผู้ที่เพิ่งนวดครั้งแรก เพิ่งเดินทางไกล พักผ่อนน้อย หรือไม่คุ้นกับแรงกด

ขั้นตอนที่ 4: ดูแลส่วนต่าง ๆ ตามโปรแกรม

โปรแกรมทั้งตัวอาจครอบคลุม

• เท้าและข้อเท้า
• น่องและต้นขา
• สะโพก
• หลังส่วนล่าง
• หลังส่วนบนและสะบัก
• แขนและมือ
• คอ บ่า และไหล่

ผู้รับบริการสามารถขอให้นักบำบัดเน้นหรืองดบางบริเวณได้ตามความเหมาะสม

ขั้นตอนที่ 5: เพิ่มการเคลื่อนไหวและท่ายืด

ท่ายืดควรปรับตามความยืดหยุ่น อายุ ประสบการณ์ และข้อจำกัด ไม่ควรใช้ท่าเดียวกันกับผู้รับบริการทุกคน

เมื่อรู้สึกตึงหรือไม่สบาย สามารถบอกนักบำบัดได้ทันที เช่น

• “ขอลดแรงลงหน่อยครับ/ค่ะ”
• “ขอลดการยืดลงหน่อยครับ/ค่ะ”
• “ท่านี้รู้สึกเจ็บครับ/ค่ะ”
• “ขอข้ามท่านี้ได้ไหมครับ/คะ”
• “Please use less pressure.”
• “Please stretch more gently.”
• “Please skip this position.”

ขั้นตอนที่ 6: ลดแรงและปรับร่างกายก่อนจบ

ช่วงท้ายอาจลดระดับแรงและใช้จังหวะที่นุ่มนวลขึ้น เมื่อจบแล้วควรเปลี่ยนจากท่านอนเป็นท่านั่งและยืนอย่างช้า ๆ โดยเฉพาะหลังนวดเป็นเวลานาน

นวดแผนไทยให้ความรู้สึกอย่างไร?

ระหว่างนวดแผนไทย ผู้รับบริการอาจรู้สึกถึงแรงกด ความตึงจากการยืด หรือความผ่อนคลาย โดยความรู้สึกขึ้นอยู่กับระดับแรง เทคนิค และสภาพร่างกายของแต่ละคน ผู้รับบริการควรยังหายใจได้ตามปกติและไม่จำเป็นต้องเกร็งทน

อาการใดไม่ควรฝืนทน?

ควรขอให้ลดแรงหรือหยุดเมื่อมีอาการเจ็บแปลบ ปวดร้าว ชา อ่อนแรง เวียนศีรษะ หายใจไม่สะดวก หรือรู้สึกไม่ปลอดภัยกับท่า นวดแผนไทยไม่จำเป็นต้องเจ็บจึงจะได้ผล รายละเอียดเรื่องระดับแรง อาการระบม และวิธีสื่อสารกับนักบำบัดอ่านได้ที่ นวดไทยเจ็บไหม

นวดแผนไทยช่วยอะไรได้บ้าง?

นวดแผนไทยมักถูกเลือกเพื่อความผ่อนคลายและช่วยให้ร่างกายรู้สึกสบายขึ้น โดยผลลัพธ์อาจแตกต่างกันตามสภาพร่างกาย ระดับแรง เทคนิค และข้อจำกัดของแต่ละคน

ประโยชน์ในภาพรวมที่ผู้รับบริการบางคนอาจรู้สึกได้ ได้แก่

• รู้สึกผ่อนคลายและสบายตัวขึ้น
• ความตึงบริเวณคอ บ่า หลัง สะโพก หรือขาลดลงชั่วคราว
• รู้สึกเคลื่อนไหวร่างกายได้สบายขึ้นหลังการกดและช่วยยืด
• รู้สึกได้พักจากการนั่งทำงาน เดินทาง หรืออยู่ในท่าเดิมเป็นเวลานาน
• ช่วยให้รับรู้บริเวณที่ตึงและสื่อสารระดับแรงที่เหมาะสมกับนักบำบัดได้ดีขึ้น

ผลที่ได้รับไม่เหมือนกันในทุกคน และนวดแผนไทยไม่ควรใช้แทนการตรวจ วินิจฉัย ยา กายภาพบำบัด หรือการรักษาจากบุคลากรทางการแพทย์

ไม่ควรกล่าวอ้างว่านวดแผนไทยสามารถรักษาโรค จัดกระดูก สลายลิ่มเลือด ขับสารพิษ หรือทำให้อาการเรื้อรังหายขาด หากมีอาการปวดรุนแรง ชา อ่อนแรง บวม แดง ร้อน หรืออาการผิดปกติที่ยังไม่ทราบสาเหตุ ควรรับการประเมินจากบุคลากรทางการแพทย์ก่อน

อ่านรายละเอียดเพิ่มเติมเกี่ยวกับ ประโยชน์ของการนวดแผนไทยและข้อจำกัดที่ควรรู้

ใครควรระมัดระวังหรือปรึกษาผู้เชี่ยวชาญก่อน?

การนวดมีความเสี่ยงค่อนข้างต่ำเมื่อทำอย่างเหมาะสมโดยผู้ผ่านการฝึก แต่ไม่ได้ปลอดภัยสำหรับทุกคน NCCIH ระบุว่ามีรายงานเหตุไม่พึงประสงค์รุนแรงที่พบได้น้อย โดยบางกรณีเกี่ยวข้องกับการใช้แรงมากหรือผู้รับบริการที่มีปัจจัยเสี่ยงอยู่ก่อน

ควรแจ้งผู้ให้บริการและปรึกษาบุคลากรทางการแพทย์เมื่อจำเป็น หากมี

• การตั้งครรภ์
• เพิ่งผ่าตัด
• กระดูกเปราะหรือเสี่ยงกระดูกหัก
• โรคเกี่ยวกับการแข็งตัวของเลือด
• เกล็ดเลือดต่ำ
• ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด
• มีประวัติลิ่มเลือดหรือภาวะลิ่มเลือดอุดตัน
• โรคหัวใจหรือโรคประจำตัวที่ยังควบคุมไม่ได้
• เส้นเลือดขอดที่บวมและเจ็บ
• มะเร็งหรืออยู่ระหว่างการรักษา
• ข้อเทียมหรืออุปกรณ์ทางการแพทย์
• โรคผิวหนัง ผื่น แผล หรือการติดเชื้อ
• อาการชา อ่อนแรง หรือปวดร้าว
• การบาดเจ็บจากกีฬา
• อาการปวดที่ยังไม่ได้รับการวินิจฉัย

อาการแบบไหนควรงดนวดและรับการตรวจ?

ควรงดนวดและขอรับการประเมินที่เหมาะสมเมื่อมี

• ปวดเฉียบพลันหลังหกล้มหรืออุบัติเหตุ
• กระดูกหรือข้อผิดรูป
• ขยับหรือลงน้ำหนักไม่ได้
• บริเวณที่ปวดบวม แดง หรือร้อน
• ขาข้างหนึ่งบวมผิดปกติ
• แผลเปิดหรือผิวหนังติดเชื้อ
• มีไข้
• แขนขาชาหรืออ่อนแรง
• เจ็บหน้าอก
• หายใจลำบาก
• หน้ามืดหรือหมดสติ
• ปวดหลังร่วมกับการควบคุมการขับถ่ายผิดปกติ

ไม่ควรขอให้นักบำบัดกดแรงเพื่อทดลองว่าอาการจะดีขึ้นหรือไม่

อ่านรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ ข้อห้ามและข้อควรระวังก่อนนวด

ก่อนนวดแผนไทยควรเตรียมตัวอย่างไร?

เลือกเสื้อผ้าที่เหมาะสม

ควรใช้เสื้อผ้าหลวมและเคลื่อนไหวได้สะดวก เช่น เสื้อยืดกับกางเกงขายาวเนื้อนุ่ม หลีกเลี่ยงกางเกงยีนส์หรือเสื้อผ้าที่รัดสะโพกและเข่า

หลีกเลี่ยงอาหารมื้อใหญ่ก่อนนวด

การนอนคว่ำหรือการยืดหลังรับประทานอาหารอิ่มมากอาจทำให้แน่นท้อง ควรรอจนรู้สึกสบายก่อนเริ่ม

แจ้งข้อมูลสุขภาพตามความจริง

ไม่ควรปกปิดอาการบาดเจ็บ การผ่าตัด การตั้งครรภ์ โรคประจำตัว หรือยาที่กำลังใช้ เพราะข้อมูลเหล่านี้มีผลต่อการเลือกท่าและระดับแรง

ทำความสะอาดร่างกาย

แนะนำให้อาบน้ำหรือเปลี่ยนเสื้อผ้าที่สะอาด โดยเฉพาะหลังเดินทาง ออกกำลังกาย หรือเดินกลางแจ้ง

เข้าห้องน้ำก่อนเริ่ม

โปรแกรมอาจใช้เวลา 60–120 นาที การเข้าห้องน้ำก่อนช่วยลดการหยุดระหว่างบริการ

ระบุเป้าหมายให้ชัดเจน

ตัวอย่างข้อมูลที่ควรแจ้ง ได้แก่

• ต้องการผ่อนคลาย
• ต้องการเน้นคอ บ่า หรือไหล่
• รู้สึกตัวแข็งจากการนั่งนาน
• ไม่ต้องการยืดหัวเข่า
• ต้องการแรงเบา
• เคยนวดแล้วรู้สึกระบม
• ไม่ต้องการให้นวดบางบริเวณ

หลังนวดแผนไทยควรทำอะไร?

ลุกขึ้นอย่างช้า ๆ

เปลี่ยนจากท่านอนเป็นท่านั่งและยืนอย่างช้า ๆ โดยเฉพาะหลังนวดเป็นเวลานานหรือเมื่อรู้สึกง่วง

ดื่มน้ำตามความกระหาย

สามารถดื่มน้ำตามปกติ แต่ไม่จำเป็นต้องดื่มน้ำจำนวนมากเพื่อ “ขับสารพิษ” เพราะไม่มีหลักฐานว่าการนวดสร้างสารพิษที่ต้องถูกขับออกด้วยน้ำปริมาณมาก

พักตามความเหมาะสม

หากรู้สึกผ่อนคลายหรือง่วง ควรพักก่อนขับรถหรือทำกิจกรรมที่ต้องใช้สมาธิ

สังเกตอาการหลังนวด

บางคนอาจรู้สึกตึงหรือระบมเล็กน้อย โดยเฉพาะผู้ที่ไม่คุ้นกับการนวด แต่ไม่ควรมีอาการ

• ปวดรุนแรง
• บวม
• ชา
• อ่อนแรง
• รอยช้ำมากผิดปกติ
• เคลื่อนไหวไม่ได้
• ปวดเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง

หากมีอาการผิดปกติ ควรงดนวดครั้งต่อไปและขอรับการประเมินที่เหมาะสม

สรุปนวดแผนไทยคืออะไร?

นวดแผนไทยเป็นการดูแลร่างกายแบบดั้งเดิมของไทยที่ใช้การกด คลึง การเคลื่อนไหว และการช่วยยืด โดยทั่วไปทำผ่านเสื้อผ้าและไม่ใช้น้ำมัน องค์ความรู้ Nuad Thai ได้รับการขึ้นทะเบียนโดย UNESCO ในปี 2019 และองค์การอนามัยโลกมีเกณฑ์อ้างอิงด้านการฝึกอบรมและความปลอดภัย

นวดไทยอาจเหมาะกับผู้ที่รู้สึกตัวแข็ง ต้องการแรงกดร่วมกับการยืด และไม่ต้องการใช้น้ำมัน ผู้เริ่มต้นควรเริ่มด้วยแรงเบาถึงปานกลาง เลือกประมาณ 60 นาที และแจ้งให้นักบำบัดลดท่ายืดตามความสบาย

แม้การนวดอาจช่วยให้รู้สึกผ่อนคลาย ลดความตึง หรือช่วยอาการปวดบางประเภทในระยะสั้น แต่ไม่ควรใช้แทนการตรวจเมื่อมีอาการบาดเจ็บ บวม แดง ชา อ่อนแรง หรือปวดรุนแรง

สิ่งสำคัญคือเลือกผู้ให้บริการที่ตรวจสอบได้ แจ้งข้อมูลสุขภาพตามจริง และสื่อสารทันทีเมื่อรู้สึกเจ็บหรือไม่สบาย หากตัดสินใจรับบริการแล้ว สามารถดูรายละเอียดได้จากหน้า บริการนวดแผนไทย

คำถามที่พบบ่อย

หมายเหตุ: บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช้แทนการวินิจฉัยหรือการรักษาจากบุคลากรทางการแพทย์ ผู้ที่ตั้งครรภ์ มีโรคประจำตัว เพิ่งผ่าตัด ใช้ยาที่มีผลต่อการแข็งตัวของเลือด หรือมีอาการผิดปกติควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญก่อนรับบริการนวด

---

แหล่งอ้างอิง

• UNESCO. Nuad Thai, Traditional Thai Massage. Intangible Cultural Heritage. https://ich.unesco.org/en/RL/nuad-thai-traditional-thai-massage-01384
• World Health Organization. Benchmarks for Training in Traditional/Complementary and Alternative Medicine: Benchmarks for Training in Nuad Thai. WHO. https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/44357/9789241599672_eng.pdf
• National Center for Complementary and Integrative Health. Massage Therapy: What You Need To Know. NCCIH. https://www.nccih.nih.gov/health/massage-therapy-what-you-need-to-know
• National Center for Complementary and Integrative Health. 6 Things to Know About Massage Therapy for Health Purposes. NCCIH. https://www.nccih.nih.gov/health/tips/things-to-know-about-massage-therapy-for-health-purposes
• National Center for Complementary and Integrative Health. Massage Therapy for Health: What the Science Says. NCCIH. https://www.nccih.nih.gov/health/providers/digest/massage-therapy-for-health-science
• กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก. ข้อมูลด้านการนวดไทยและขอบเขตการนวดเพื่อสุขภาพ. https://www.dtam.moph.go.th/info-p/26483/

ติดต่อ Victoria Bangkok

บริการนวดนอกสถานที่ในกรุงเทพฯ ดูแลโดยทีมหมอนวดมืออาชีพ พร้อมให้คุณผ่อนคลายอย่างเป็นส่วนตัว สะดวก และปลอดภัย

• Phone: 093-093-4663
• WhatsApp: Victoria Bangkok
• LINE Official Account: Victoria Bangkok
• Website: www.victoriabangkok.com
• Maps: The Victoria Outcall Bangkok

📌 แนะนำให้จองล่วงหน้า เพื่อให้เราเตรียมหมอนวดที่เหมาะกับคุณที่สุด